ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ, ΜΕΣΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ & ΙΣΛΑΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

  • Ελληνικά
  • English
  • Αρχική
  • Σχετικά
    • ΚΕΜΜΙΣ
    • Η Ομάδα
  • Εκδόσεις
    • Επίκαιρη Ανάλυση
    • Middle East Bulletin
    • Κείμενα Ανάλυσης
    • Γνώμες
    • Βιβλιοκριτικές
    • Συνεντεύξεις
    • Kurdish Report
    • Turkey Report
    • Society and Culture Review
    • Εκθέσεις CRPME
  • Πηγές
  • Πολυμέσα
  • Εκδηλώσεις
  • Ανακοινώσεις
  • Επικοινωνία

  • Επίκαιρη Ανάλυση
  • Middle East Bulletin
  • Κείμενα Ανάλυσης
  • Γνώμες
  • Βιβλιοκριτικές
  • Συνεντεύξεις
  • Kurdish Report
  • Turkey Report
  • Society and Culture Review
  • Εκθέσεις CRPME

Εγγραφή

captcha 

*Σημειώνεται ότι τα άρθρα δημοσιεύονται είτε στα ελληνικά είτε στα αγγλικά και δεν μεταφράζονται.

*Καμία προσωπική σας πληροφορία δε χρησιμοποιείται για λόγους πέραν από την ενημέρωσή σας σχετικά με τις εκδόσεις του ΚΕΜΜΙΣ.

Διατηρείτε πάντα το δικαίωμα να απεγγραφείτε από το newletter μας οποιαδήποτε στιγμή θέλετε.

  • Αρχική
  • Εκδόσεις
  • Επίκαιρη Ανάλυση
  • Middle East Flashpoints
  • Μεσανατολικές Αντιφάσεις και η Ελλάδα
Τρίτη, 02 Αυγούστου 2011 03:00

Μεσανατολικές Αντιφάσεις και η Ελλάδα

Γράφτηκε από τον Sotiris Roussos
  • μέγεθος γραμματοσειράς μείωση του μεγέθους γραμματοσειράς αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Εκτύπωση
  • E-mail
Twitter
Στο τέλος ενός καυτού Ιουλίου η “αραβική άνοιξη” δίνει την εντύπωση ότι ασθμαίνει και ότι έχει απολέσει τον αρχικό δυναμισμό της. Η διαπίστωση αυτή έρχεται να συνδεθεί με παλαιότερες αναλύσεις μας στο ΚΕΜΜΙΣ, οι οποίες είχαν επισημάνει ότι η διαδικασία μετά- βασης σε μια φιλελεύθερη αλλά όχι πλήρως δημοκρατική κοινωνία θα είναι μακρά, με οπι- σθοδρομήσεις και αντιφάσεις.

Η πρώτη αντίφαση συνίσταται στον ρόλο του στρατού. Στην Αίγυπτο και την Τυνησία είναι βέβαιο ότι ο στρατός δεν επιθυμούσε την άμεση ή έμμεση διατήρηση της δυναστείας Μουμπάρακ και Μπεν Άλι αλλά ήθελε να εξασφαλίσει τον κομβικό του ρόλο στην πορεία της χώρας ως εγγυητή όχι μόνο των πολιτικών πραγμάτων αλλά και της οικονομικής ζωής όπου το στράτευμα διατηρεί  σημαντικά συμφέροντα. Από την άλλη πλευρά, η στρατιωτική ελίτ δεν επιθυμεί την ενεργό συμμετοχή της στην καθημερινή διακυβέρνηση. Για να συμβεί αυτό πρέπει να αναζητήσει συμμάχους στις πολιτικές δυνάμεις. Από αυτές μόνο οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι αποτελούν  ισχυρή δύναμη με πολιτικό λόγο και στρατηγική. Οι νεολαιίστικες πρωτοβουλίες της πλατείας Ταχρίρ δεν θεωρούνται ισχυρός πολιτικός πόλος. Κατά συνέπεια, ο στρατός είναι αναγκασμένος να διατηρεί μια “λυκοσυμμαχία” με τους Αδελφούς αναβάλλοντας τις κρίσιμες εκλογές μήπως συγκροτηθεί κάποια νέα πολιτική δύναμη ως αντίβαρο.

Η δεύτερη αντίφαση βρίσκεται στην οικονομία. Η αποδόμηση των σωμάτων ασφαλείας και του πατερναλιστικού κράτους θα αφήσει χωρίς εισόδημα εκατομμύρια Αιγυπτίους και Τυνήσιους οξύνοντας τις κοινωνικές ανισότητες και δημιουργώντας συνθήκες για νέες εξεγέρσεις. Η άμεση οικονομική συνδρομή από τη Σαουδική Αραβία προς την Αίγυπτο και η υπόσχεση των G20  για ένα Σχέδιο Μάρσαλ στις υπό μετάβαση χώρες δείχνουν πόσο πραγματικοί είναι αυτοί οι φόβοι.

Η τρίτη αντίφαση αφορά χώρες όπως η Συρία και η Υεμένη, όπου οι πολιτικοκοινωνικές ελίτ είναι άμεσα και άρρηκτα συνδεδεμένες με μια εθνοθρησκευτική ομάδα ή συμμαχία φυλών. Ακόμη και αν ένα μέρος της ελίτ επιθυμεί κάποιο βαθμό μεταρρύθμισης του καθεστώτος, αυτό το αμάλγαμα πατερναλιστικού κράτους και εθνοθρησκευτικής διαίρεσης όχι μόνο αποτελεί τροχοπέδη για οποιαδήποτε μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία αλλά οδήγησε σε βάρβαρη αιματοχυσία.

Η τέταρτη αντίφαση δημιουργείται από τη στάση των περιφερειακών και παγκόσμιων δυνάμεων. Αυτές δίνουν αντιφατικά σήματα με την πολιτική τους απέναντι στη Λιβύη και την Συρία. Η κεντρική γεωπολιτική θέση της τελευταίας και η ανησυχία του Ισραήλ για την μετα-Άσαντ κατάσταση αποθαρρύνουν οποιαδήποτε διάθεση για διεθνή παρέμβαση κατά του συριακού καθεστώτος. Η δεινή οικονομική θέση των ΗΠΑ και της Ε.Ε. δημιουργούν εσωστρέφεια αφήνοντας χώρο δράσης σε παίκτες όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Ιράν, με διαφορετικές και συγκρουόμενες στρατηγικές.

Απέναντι σε όλα αυτά, η στάση της Αθήνας στην υπόθεση του στολίσκου αλληλεγγύης προς τη Γάζα θα πρέπει να αναλυθεί με βάση τρία στοιχεία. Το πρώτο στοιχείο είναι ότι το Ισραήλ είχε καταφέρει από νωρίς να δημιουργήσει ένα διπλωματικό κλίμα εναντίον της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στον ΟΗΕ, με αποτέλεσμα και την σχετική απόφαση του Κουαρτέτου. Αυτή την απόφαση θα πρέπει να τη δούμε σε συνάρτηση όχι μόνο με τις πιέσεις του Ισραήλ αλλά και με την αστάθεια που έχει προκύψει λόγω της “αραβικής άνοιξης”.  Σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελε ο διεθνής παράγοντας να βρεθούν οι διαδηλωτές που ακόμη διαμαρτύρονται στους δρόμους του Καΐρου και άλλων αραβικών πόλεων να διαδηλώνουν και για θανάτους ακτιβιστών από Ισραηλινούς.

Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει βάλει όλα τα στοιχήματα της πολιτικής της επιβίωσης περισσότερο στον εξωτερικό παράγοντα παρά στην εσωτερική πολιτική και κοινωνική  νομιμοποίηση. Για αυτόν τον λόγο δεν μπορεί να αντέξει την πίεση από τις ΗΠΑ και τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες. Στο ίδιο πλαίσιο, η Ελλάδα εκτιμάται ότι αναμένει την υποστήριξη του Ισραήλ ή του αμερικανο-εβραϊκού λόμπι σε μεγάλα οικονομικά fora. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με ακρίβεια εάν αυτή η υποστήριξη έχει ήδη υλοποιηθεί αλλά εκ του αποτελέσματος πάντως δεν φαίνεται να προσέφερε μεγάλη ελάφρυνση στους επαχθείς όρους των αλλεπάλληλων δανείων και μνημονίων.

Το τρίτο στοιχείο είναι οι προσδοκίες της Αθήνας για στενότερες ελληνο-ισραηλινές σχέσεις στον οικονομικό τομέα. Εκτός από την αύξηση του τουριστικού ρεύματος από το Ισραήλ, το οποίο θα πρέπει να αποκτήσει μονιμότερα χαρακτηριστικά, δεν έχουν φανεί απτές κινήσεις επενδύσεων ή μεταφοράς τεχνολογίας από την ισχυρή ισραηλινή οικονομία (επιτυγχάνει σε καιρούς κρίσης ρυθμούς ανάπτυξης 1,9%). Επιπλέον, το σενάριο δημιουργίας αγωγού φυσικού αερίου από το Ισραήλ στην Ελλάδα μάλλον εγκαταλείπεται και κυρίως κερδισμένη προβάλλει η Κύπρος με την εγκατάσταση εκεί σταθμού υγροποιημένου αερίου.

Γενικά, αν δεν επαληθευτούν οι όποιες προσδοκίες της, η Ελλάδα, με τη στάση της στο θέμα του στολίσκου, θα έχει απολέσει χωρίς αντίτιμο ένα σημαντικό ηθικό πλεονέκτημα που διαθέτει στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν και δεν προβλέπεται επιδείνωση των σχέσεων με τις αραβικές κυβερνήσεις στο άμεσο μέλλον, καθώς αυτές δεν ενδιαφέρονται για τον στολίσκο, η Αθήνα κινδυνεύει να χάσει την ικανότητα να εμφανίζεται ως φερέγγυος συνομιλητής. Άλλωστε και οι επαφές του Πρωθυπουργού με τον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς, και την ομάδα του βρίσκονται πια πίσω από τις περιφερειακές εξελίξεις. Αυτός ο σχηματισμός εξουσίας δεν πρόκειται να είναι ο σχηματισμός εξουσίας του άμεσου μέλλοντος στα Παλαιστινιακά Εδάφη:  υπάρχει μια νεώτερη γενιά της Φατάχ που αναμένει να αναλάβει μετά τον Αμπάς, υπάρχει η Χαμάς, υπάρχει το ερώτημα της ανακήρυξης της παλαιστινιακής ανεξαρτησίας το φθινόπωρο και μία κυοφορούμενη “παλαιστινιακή άνοιξη” της νεολαίας.

Η πολιτική της Ελλάδας στην περιοχή δεν είναι δυνατόν να αποτελεί αντίδραση στις επιλογές τρίτων δυνάμεων: δεν χρειάζεται να περιμένουμε να έχει κακές σχέσεις η Τουρκία με οποιαδήποτε χώρα για να καλλιεργήσουμε τις σχέσεις μας μαζί της. Θα έπρεπε να μας είχαν γίνει μαθήματα τα προηγούμενα των σχέσεων με τη Συρία και το Ιράν. Η Ελλάδα με τη σιδερένια μπάλα του χρέους και της ύφεσης στο πόδι ακολουθεί για άλλη μια φορά μονοδιάστατη πολιτική εναγκαλιζόμενη την πιο συντηρητική και αδιάλλακτη ισραηλινή κυβέρνηση μετά το 1993. Αν αυτή η επιλογή φέρει σημαντικές επενδύσεις, πραγματική μεταφορά τεχνολογίας και επιρροή στα διεθνή οικονομικά κέντρα της Ουάσινγκτον και της Νέας Υόρκης, τότε το όφελος ίσως καλύπτει το κόστος. Αν όχι, τότε χωρίς περιφερειακά ερείσματα η ελληνική πολιτική θα έχει κάνει ένα άλμα στο κενό.

Ετικέτες
  • Arab Spring
  • Greece
  • Israel
  • USA
  • democracy
  • Αραβική Άνοιξη
  • Ελλάδα
  • Ισραήλ
  • ΗΠΑ
  • δημοκρατία
Sotiris Roussos

Σωτήρης Ρούσσος

Καθηγητής με αντικείμενο «Διεθνείς Σχέσεις και Θρησκεία στη Μέση Ανατολή» στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών (ΚΕΜΜΙΣ) στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Έχει επίσης διδάξει "Διεθνείς Σχέσεις στη Μ. Ανατολή και τον Τρίτο Κόσμο" στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.Διετέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος την περίοδο 2008-2011. Την περίοδο 1997-2003 ήταν Εμπειρογνώμονας για τη Μέση Ανατολή στο Υπουργείο Εξωτερικών. Διετέλεσε μέλος των Task Force for Water Issues and the Palestinian Refugees του Ειδικού Απεσταλμένου της Ε. Ε. για τη Μέση Ανατολή και της Άτυπης Διεθνούς Ομάδας για την Ιερουσαλήμ. Την περίοδο 1997-1999 ήταν βασικό στέλεχος στην ομάδα οργάνωσης της ειρηνευτικής πρωτοβουλίας “Συναντήσεις των Αθηνών” μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών πολιτικών προσωπικοτήτων. Το 2009 ορίστηκε Εκπρόσωπος της Προεδρίας του ΟΑΣΕ για τους Μεσογειακού Εταίρους. Το 2012 διετέλεσε Visiting Scholar στο University of California, Santa Barbara (UCSB). Έχει συγγράψει βιβλία και άρθρα για την περιφερειακή ασφάλεια στη Μέση Ανατολή, το πολιτικό Ισλάμ και τους χριστιανούς στην Μέση Ανατολή.

Πατήστε εδώ για να δείτε το πλήρες βιογραφικό & τη λίστα των άρθρων του συγγραφέα

 

επιστροφή στην κορυφή
  • logo with shadow

Το Κέντρο Μεσογειακών,Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών φιλοξενεί πληθώρα διαφορετικών απόψεων στα πλαίσια του ελεύθερου ακαδημαϊκού διαλόγου. Οι απόψεις αυτές δεν αντανακλούν υποχρεωτικά τις απόψεις του Κέντρου. Η χρήση και αναπαραγωγή οπτικοακουστικού υλικού για τις ανάγκες της ιστοσελίδας του ΚΕΜΜΙΣ γίνεται για ενημερωτικούς, ακαδημαϊκούς και μη κερδοσκοπικούς σκοπούς κατά τα προβλεπόμενα του Νόμου 2121/1993 (ΦΕΚ Α' 25/4-3-1993) περί της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, καθώς και του άρ.8 του Νόμου 2557/1997 (ΦΕΚ Α' 271/1997).

Copyright © Copyright © 2016-17 CEMMIS 2026 All rights reserved. Custom Design by Youjoomla.com