Skip to main content

PDF

Ο πόλεμος Ισραήλ–Ιράν φαίνεται να εισέρχεται σε νέα φάση, καθώς ούτε το ιρανικό καθεστώς έχει καταρρεύσει ούτε έχουν ξεσπάσει μαζικές εσωτερικές διαμαρτυρίες ενώ και το κουρδικό μέτωπο φαίνεται λιγότερο πιθανό. Η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ αναζητούν τρόπους να κηρύξουν «νίκη» και να τερματίσουν τη σύγκρουση.
Στο Ισραήλ αρχίζει αναπροσαρμογή των στόχων: ο αρχικός στόχος αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν αντικαθίσταται σταδιακά από πιο ασαφείς στόχους όπως η δημιουργία συνθηκών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αλλαγή καθεστώτος.


Στην αμερικανική κυβέρνηση υπάρχει εσωτερική συζήτηση: αν θα συνεχιστεί η στρατιωτική πίεση ή αν θα βρεθεί μια «κομψή έξοδος» από τον πόλεμο. Οι δηλώσεις του Τραμπ αντικατοπτρίζουν αυτή την αβεβαιότητα.

Στο Ισραήλ υπάρχει επίσης διαφωνία: ο Νετανιάχου και η Μοσάντ εξακολουθούν να υποστηρίζουν την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, ενώ ο στρατός είναι πιο επιφυλακτικός και επικεντρώνεται σε σταδιακά στρατιωτικά κέρδη.

Το μέτωπο με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο παραμένει ενεργό και απρόβλεπτο. Παρά τις προηγούμενες ισραηλινές επιτυχίες, πρόσφατες επιθέσεις πυραύλων έστειλαν Ισραηλινούς σε καταφύγια.

Παράλληλα, εξετάζεται μια πιθανή διπλωματική ευκαιρία: ο Λίβανος φέρεται να πρότεινε άμεσες διαπραγματεύσεις ειρήνης με το Ισραήλ μέσω αμερικανικής διαμεσολάβησης.

Ο Νετανιάχου δηλώνει ότι το Ισραήλ δεν σκέφτεται ακόμη πώς θα βγει από τον πόλεμο αλλά πώς θα συνεχίσει την πίεση ώστε να επιτύχει μεγαλύτερες στρατηγικές αλλαγές στην περιοχή.

Για το Ισραήλ «νίκη» σημαίνει βαθιά στρατηγική αλλαγή: παρεμπόδιση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, εξουδετέρωση της πυραυλικής απειλής και αποδυνάμωση των ιρανικών συμμάχων (π.χ. Χεζμπολάχ).

Για τον Τραμπ όμως η «νίκη» μπορεί να είναι περισσότερο πολιτική και επικοινωνιακή — ένα επίτευγμα που θα φαίνεται ιστορικό στο αμερικανικό κοινό ακόμη και αν είναι περιορισμένο στρατηγικά.

Οι ΗΠΑ ανησυχούν για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας και για την αύξηση των τιμών του πετρελαίου, που μπορεί να δημιουργήσει πολιτικό κόστος στο εσωτερικό.

Η αμερικανική κοινή γνώμη εμφανίζεται επιφυλακτική: περίπου 56% των Αμερικανών αντιτίθενται στη στρατιωτική εμπλοκή στο Ιράν.

Το Ιράν επιδιώκει να αποκαταστήσει την αποτρεπτική του ισχύ και να δείξει ότι μπορεί να αντέξει έναν μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς, πιστεύοντας ότι ο χρόνος θα φθείρει την πολιτική υποστήριξη των αντιπάλων του.

Η επιλογή του υιού Χαμενεϊ στο αξίωμα του Ανώτατου Θρησκευτικού Ηγέτη δείχνει ότι οι Φρουροί της Επανάστασης βρίσκονται στο πηδάλιο της εξουσίας και θέλουν τη σιγουριά κάποιου που έχει στενούς δεσμούς με αυτούς.

Αραβικά μέσα κάνουν λόγο για εσωτερικές διαφορές μεταξύ του στρατού και των Φρουρών της Επανάστασης για τη διεξαγωγή του πολέμου. Ο στρατός θέλει τα χτυπήματα να είναι περιορισμένα μόνο σε ισραηλινούς και αμερικανικούς στόχους και διαβεβαίωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοικτά. Από την άλλη οι Φρουροί θέλουν, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα να αυξήσουν την πίεση στους Αμερικανούς χτυπώντας κράτη του Κόλπου επεκτείνοντας την σύγκρουση σε όλη του Μέση Ανατολή και αναστατώνοντας την αγορά ενέργειας.

Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ ξεκίνησε τον πόλεμο χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου και ότι οι εξηγήσεις του για τους λόγους της σύγκρουσης είναι αντιφατικές.

Υπάρχουν επίσης επικρίσεις ότι οι ισραηλινές και αμερικανικές δηλώσεις υπερβάλλουν σχετικά με την καταστροφή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και των πυραυλικών δυνατοτήτων.

Στο εσωτερικό του Ισραήλ η καθημερινότητα έχει επηρεαστεί έντονα από τις επιθέσεις: οι πολίτες περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας σε καταφύγια και ζουν σε συνθήκες διαρκούς συναγερμού.

Στις ΗΠΑ αυξάνονται οι κατηγορίες ότι το Ισραήλ «έσυρε» την Αμερική σε έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή, κάτι που μπορεί να ενισχύσει την πίεση προς τον Τραμπ να τερματίσει τη σύγκρουση.

Η εξέλιξη του πολέμου με το Ιράν ενδέχεται να καθορίσει και το μέλλον της Χαμάς στη Γάζα, με 5 πιθανά σενάρια που κυμαίνονται από παράδοση του Ιράν και αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας μέχρι παρατεταμένη σύγκρουση χωρίς σαφή νικητή.

  1. Παράδοση
    Το Ιράν παραδίδεται άνευ όρων. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν προσωρινά τη διαχείριση της χώρας ή στηρίζουν νέα ηγεσία. Η ιρανική στήριξη προς τη Χαμάς και την Ισλαμική Τζιχάντ σταματά πλήρως και ξεκινά διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης της Γάζας.
  2. Εξέγερση στο Ιράν
    Μετά από στρατιωτικά πλήγματα, ξεσπά μαζική λαϊκή εξέγερση στο Ιράν που οδηγεί σε πτώση του καθεστώτος. Δημιουργείται μεταβατική κυβέρνηση και οργανώνονται εκλογές. Η αλλαγή καθεστώτος οδηγεί επίσης σε διακοπή της στήριξης προς τη Χαμάς και αλλαγές στη Γάζα.
  3. Αδιέξοδο-στασιμότητα
    Το ιρανικό καθεστώς επιβιώνει παρά τις επιθέσεις. Ο Τραμπ όμως κηρύσσει νίκη και τερματίζει τον πόλεμο. Το Ιράν παραμένει αποδυναμωμένο και λιγότερο ικανό να στηρίξει οργανώσεις όπως η Χαμάς, η οποία πρέπει να αποφασίσει αν θα συνεχίσει την αντίσταση ή θα προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα.
  4. Συμφωνία
    Το Ιράν διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ για να σώσει το καθεστώς του. Συμφωνεί να εγκαταλείψει το πυρηνικό πρόγραμμα, να περιορίσει τους πυραύλους και να διακόψει δεσμούς με ένοπλες οργανώσεις. Αυτό θα απομονώσει πλήρως τη Χαμάς και πιθανότατα θα οδηγήσει στον αφοπλισμό της.
  5. Αποτυχία της επίθεσης Ισραήλ-ΗΠΑ
    Οι ΗΠΑ σταματούν τον πόλεμο χωρίς να πετύχουν τους στόχους τους. Το ιρανικό καθεστώς επιβιώνει και ενθαρρύνεται από αυτό. Το Ιράν μπορεί να ενισχύσει ξανά τη Χαμάς, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο γύρο συγκρούσεων στη Γάζα.