The drama is old; its acts change regularly while its protagonists stay the same embodied by Egypt and Iran. It is a play about regional power which has not reached its final yet as it is perpetuated by envious divas, capricious artists and dangerous stunts. Its audience epitomized by the U.S. and Israel, interferes constantly in its events and hence nurtures its maintenance. The play?s newest act deals with the recent war on Gaza and a Hizbullah cell lately discovered by Egyptian authorities, which has been accused of attempting to overthrow Mubarak?s regime.

Notwithstanding the political boundaries that were successfully concocted by internal clannish and private interests as well as by external hegemonies, the phenomenon of the Social Contract (Ummah), regardless of its constituents or size, still plays a most significant role in propelling hopes for better economic, political and social justice among the disbursed subjects. Such nostalgic hopes turn into apathy and frustration, depending on the prevailing events of the times. If however, the post Arab-Spring experience in Egypt or Libya or Iraq, Yemen or Syria, just to name a few, puts down firm roots over the region, then it goes without saying that a New Middle East, politically and culturally very different from the one we know today, will arise.

From Iraq in the north down to the Arabian Peninsula and west all the way to Morocco, tribal values have had a strong influence on shaping the political culture and state-society relations in the Middle East. Historians remind us that throughout the span of the Middle East’ history, tribes have often posed a credible threat to central governments, and have played an important role in the making and dismantling of ruling dynasties.

Όταν ο Sharif της Μέκκας, Χουσεΐν, κήρυξε μαζικό τζιχάντ τον Ιούνιο του 1916, καλώντας τους Άραβες της χερσονήσου, του Ιράκ και της Εύφορης Ημισελήνου σε ξεσηκωμό κατά της «άπιστης» κυβέρνησης των Νεότουρκων, διάβαινε εν γνώσει του τον δικό του Ρουβίκωνα: εκείνος ο παλιός κόσμος δε θα ήταν ποτέ πια ο ίδιος, αφού η διάρρηξη των δεσμών μεταξύ των δύο κύριων εθνοτικών συνιστωσών του ηγετικού μουσουλμανικού millet, ενεργοποίησε την διαδικασία πολιτικής χειραφέτησης των Αράβων από τους Οθωμανούς κυριάρχους τους.

Ζούμε σήμερα σε ένα μεταψυχροπολεμικό κόσμο – μια νέα τάξη πραγμάτων – ο οποίος δεν είναι πλέον δυνατόν να προσεγγίζεται απλά με έννοιες διακρατικών σχέσεων ή αντιπαράθεσης υπερδυνάμεων. Η Μέση Ανατολή έχει αποκτήσει μια δική της ιδιαίτερη δυναμική. Η δυναμική αυτή δεν έχει σύνορα – τουλάχιστον όπως τα γνωρίζαμε τον 20ο αιώνα. Θα μπορούσαμε να την αντιπαραβάλουμε με τα εθνικιστικά κινήματα του 19ου αιώνα (1815-1878). Οι δυνάμεις και οι παίκτες της Μέσης Ανατολής προσπαθούν να οριοθετήσουν το ζωτικό τους χώρο, ένα χώρο απαγκιστρωμένο από τους περιορισμούς και τα σύνορα που έθεσαν οι τότε μεγάλες δυνάμεις. Ακριβώς όπως συνέβη το 19ο αιώνα, μετά το συνέδριο της Βιέννης του 1815 και την ίδρυση της Ιεράς Συμμαχίας (με μέλη τότε τη Μεγάλη Βρετανία, τη Ρωσία και την Αυστρία). Ωστόσο, μέχρι στιγμής, οι ομοιότητες με αυτήν την περίοδο της ευρωπαϊκής ιστορίας σταματούν εδώ. Κάθε προσπάθεια περαιτέρω ανάλυσης συναντά την ακόμη νέα και πρόσκαιρη κατάσταση πραγμάτων καθώς και τον εφήμερο χαρακτήρα της. Υπό το πρίσμα των τωρινών συνθηκών, ο καλύτερος τρόπος μελέτης της αποτελεί η ανάλυση των παραγόντων και μεταβλητών που παράγουν τα ερείσματα στις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή. Κράτη και συμφέροντα προφανώς εμπλέκονται άμεσα, εντούτοις, η ιστορία, οι παίκτες και τα διάφορα διακυβεύματα δεν περιορίζονται σε αυτά.

Η ομιλία του Αμερικανού Πρόεδρου στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου στις 4 Ιουνίου, επιχείρησε να δώσει μια νέα ώθηση στις σχέσεις Ισλάμ-Δύσης. Παράλληλα έθεσε ορισμένες σημαντικές παραμέτρους της νέας εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ όσον αφορά την αντιμετώπιση του ισλαμικού εξτρεμισμού, τις προτεραιότητες των δυτικών στρατηγικών συμμαχιών και την αραβοϊσραηλινή διένεξη, τις οποίες επιχειρεί να αξιολογήσει η παρούσα ανάλυση.

"Βδομήντα χρόνια ολάκερα τώρα θυμάμαι, κι έχω σ? αυτό το διάστημα ιδωμένα ώρες φριχτές και πράγματα παράξενα όμως μπροστά σε αυτήν τη νύχτα όσα έχω δει μου φαίνονται σαν τιποτένια πράγματα?" Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Μάκβεθ.

?Ολοι οι πόλεμοι πρέπει να τελειώνουν? είναι ο τίτλος ενός σημαντικού βιβλίου του Φρεντ Ικλέ, πρώην αξιωματούχου του Πενταγώνου και στρατηγικού αναλυτή. Στη Μέση Ανατολή ο Μπάρακ Ομπάμα πρέπει να τελειώσει δύο πολέμους, να μην αρχίσει έναν τρίτο και να κάνει μια ειρήνη. Αν θέλαμε να δούμε όλα αυτά με το πρίσμα των αμερικανικών προτεραιοτήτων, θα πρέπει να τελειώσει ο πόλεμος στο Αφγανιστάν, να μη γίνει σύγκρουση με το Ιράν, να συντελεστεί η ομαλή αποχώρηση από το Ιράκ και να επιτευχθεί ειρήνη μεταξύ Ισραήλ και των εναπομεινάντων Αράβων ?αντιπάλων? Παλαιστινίων και Σύρων. Μοιάζει ακατόρθωτο εγχείρημα.

Ο συγγραφέας με το παρόν έργο επιχειρεί μια σφαιρική ανάδειξη και ερμηνεία των γεωπολιτικών εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, κατά το 2011. Αρχικά (1η ενότητα), επιδιώκει την εισαγωγή του αναγνώστη στον αραβικό κόσμο, εν γένει, και στη συνέχεια, προχωρεί (2η ενότητα) σε μια λεπτομερή ανάλυση των περιπτωσιολογικών μελετών εξέτασης, ήτοι των χωρών, οι οποίες επηρεάστηκαν από την Αραβική Άνοιξη. Τέλος (3η ενότητα), προσεγγίζει ερμηνευτικά τα αίτια και τις συνέπειες των αραβικών εξεγέρσεων, προσβλέποντας σε μια ενδελεχέστερη παρουσίαση και εξήγηση αυτών.